Ultrasone detectie: het onhoorbare geluid van een lek

Wat ultrasoon geluid is

Geluid is trilling van lucht, gemeten in trillingen per seconde (hertz). Mensen horen grofweg tot ongeveer twintigduizend hertz. Alles daarboven noemen we ultrasoon: wij horen het niet, maar het bestaat wel. Veel dieren, zoals vleermuizen, gebruiken het zelfs om zich te oriënteren.

Wanneer een vloeistof of gas onder druk door een kleine opening ontsnapt, ontstaat turbulentie. Die turbulentie levert een breed spectrum aan geluid op, van laag tot hoog. Het ultrasone deel heeft een bijzondere eigenschap: het is sterk gericht. Laagfrequent geluid verspreidt zich als een bol in alle richtingen en leidt moeilijk naar een bron. Hoogfrequent geluid reist meer in een rechte lijn en dempt snel. Daardoor kun je met een ultrasone detector veel preciezer aanwijzen waar het vandaan komt.

Hoe een detector werkt

Een ultrasone detector heeft een gevoelige microfoon voor hoge frequenties. De elektronica zet het hoge signaal om in een lagere toon die via een koptelefoon hoorbaar is, of toont het sterkte van het signaal op een display. Hoe hoger de uitslag, hoe dichter bij de bron. Over de precisie van de plaatsbepaling doen wij geen vooraf-claims: die hangt af van de omstandigheden.

Benieuwd of dit voor uw lekkage geschikt is? Vraag een onderzoek aan of bel ons.

Zo verloopt de meting

1. Intake. De specialist vraagt wat u opmerkt: sissend geluid, vochtplekken, verlies van druk, hoog verbruik.
2. Omgeving beoordelen. Veel ultrasoon geluid komt van machines, pompen, kranen en ventilatie. De specialist let op die bronnen en schakelt ze zo mogelijk uit.
3. Overzichtsscan. Op enige afstand wordt gemeten in welke richting het geluid sterker wordt.
4. Dichterbij komen. Per stap wordt de afstand verkleind en de gevoeligheid verlaagd, zodat de piek duidelijker wordt.
5. Op meerdere punten meten. Door hetzelfde punt van verschillende kanten te meten, wordt duidelijk of de piek echt de bron is of een weerkaatsing.
6. Bevestigen. Afhankelijk van de situatie wordt de plek gecontroleerd met een tweede techniek, zoals een drukproef of warmtebeeld.
7. Vastleggen. Meetpunten en uitkomst komen in het rapport.

De meting is niet-destructief en vraagt geen ingreep in uw woning. Wel is stilte van belang, omdat andere bronnen de meting kunnen overstemmen.

Waar ultrasoon detectie goed werkt

De methode is het sterkst bij lekken die geluid maken en bij plekken die bereikbaar zijn:

• Zichtbare of bereikbare leidingen en aansluitingen, bijvoorbeeld in een technische ruimte, meterkast of cv-ruimte, zie lekkage opsporen bij de cv.
• Het nauwkeurig aanwijzen van een lek, nadat een andere techniek het gebied heeft afgebakend, zie akoestisch onderzoek.
• Persluchtleidingen en gasleidingen in bedrijfsruimten, waar lekken vaak sissen op hoge frequentie.
• Waterleidingen onder druk in bereikbare ruimtes, zie lek opsporen in een waterleiding.
• Aansluitingen bij een zwembad of technische ruimte, zie lekkage zwembad.

Zakelijke gebruikers, zoals vastgoedbeheerders en aannemers, zetten de techniek vaak in voor technische ruimtes. Voor particulieren is het vooral een aanvullende methode om de laatste meters te bepalen.

Wilt u weten of uw leidingen bereikbaar genoeg zijn? Stuur een foto van uw meterkast of technische ruimte via WhatsApp.

Eerlijk over de beperkingen

Ultrasoon geluid heeft een specifieke eigenschap die het voor sommige situaties ongeschikt maakt: het gaat slecht door materiaal heen.

• Korte reikwijdte. Hoogfrequent geluid dempt snel. De detector moet dicht bij de bron komen.
• Slecht door muren en vloeren. Beton, steen en dikke dekvloeren houden ultrasoon geluid grotendeels tegen. Voor leidingen in een vloer of wand is de methode dus minder geschikt; akoestisch onderzoek of traceergas past daar vaak beter.
• Verstorende bronnen. Pompen, compressoren, kranen en ventilatoren produceren ook ultrasoon geluid, waardoor het beeld lastig te lezen wordt.
• Alleen lekken met uitstroom. Een lek zonder druk, zoals een druppelende afvoer, maakt geen ultrasoon signaal. Daarvoor zijn rioolcamera, kleurstof of vochtmeting beter.
• Weerkaatsing. Harde oppervlakken kaatsen het geluid terug, waardoor de bron schijnbaar ergens anders zit.
• Geen bewijs van schade. De detector laat het geluid horen, niet de hoeveelheid water of de schade die het veroorzaakt.

Een eerlijke specialist zet de techniek alleen in als zij in uw situatie zinvol is, en zegt het als een andere methode beter is.

Combineren met andere technieken

Afhankelijk van de situatie bepaalt de specialist welke combinatie van technieken wordt ingezet. Ultrasoon werkt vaak als nauwkeurige tweede stap:

• Na akoestisch onderzoek. Luisteren bakent een gebied af, ultrasoon wijst binnen dat gebied de plek aan.
• Na een drukproef. De drukproef toont dat een leidingdeel lekt, ultrasoon zoekt de plek in het bereikbare deel.
• Met warmtebeeld. Een warmtebeeldcamera toont de natte zone, ultrasoon het geluid van het lek zelf.
• Met vochtmeting. Vochtdetectie bevestigt of de omgeving daadwerkelijk nat is.

Een overzicht van alle methoden staat op lekkage opsporen.

Wat merkt u in huis en wat kunt u voorbereiden?

Het onderzoek is stil en weinig ingrijpend. De specialist loopt met een handapparaat en koptelefoon langs de leidingen en houdt de detector dichtbij. Er wordt niets opengemaakt.

Zo helpt u het onderzoek

• Zet apparaten uit die geluid maken, zoals de wasmachine, afzuiging en pompen, als de specialist erom vraagt.
• Maak technische ruimtes en leidingen toegankelijk.
• Noteer wanneer u een geluid hoort: continu, bij het gebruik van water, of juist 's nachts.
• Meld of er al eerder aan de leidingen is gewerkt.

Hoort u soms een sissend of ruisend geluid in de leidingen? Wacht niet met bellen. Lees ook waterverbruik te hoog om te zien of het past bij uw situatie.

Ultrasoon voor particulieren en voor zakelijke gebruikers

De techniek wordt voor verschillende doelgroepen anders ingezet. Dat helpt u inschatten wat u ervan mag verwachten.

Particuliere woningen

In een woning liggen de meeste leidingen verstopt in vloeren en wanden. Ultrasoon heeft daar minder bereik, omdat het geluid door materiaal heen sterk dempt. De techniek wordt daarom vooral gebruikt in de technische ruimte, bij de verdeler en op bereikbare leidinggedeelten, of als laatste stap om een lek binnen een afgebakend gebied aan te wijzen.

VvE’s, vastgoedbeheerders en bedrijven

In technische ruimtes, kelders, stookruimtes en schachten liggen veel leidingen en aansluitingen open. Daar kan ultrasone detectie zinvol zijn om lekken in bereikbare delen systematisch af te lopen. Bij grotere complexen wordt de meting vaak gecombineerd met een drukproef om eerst het deel te bepalen dat lekt.

Aannemers en installateurs

Wie een nieuwe installatie oplevert of een renovatie afrondt, wil weten of alles dicht is. Een controle met een detector kan een aanvulling zijn op de gebruikelijke dichtheidscontrole. Vraag ons naar de mogelijkheden of neem contact op.

Rapport, verzekering en kosten

De bevindingen van een ultrasone meting komen in het rapport te staan: waar is gemeten, welke piek is gevonden en met welke tweede techniek dat is gecontroleerd. Zie lekdetectierapport voor de opbouw.

Een verzekeraar vraagt vaak om een objectieve vaststelling van oorzaak en locatie. Of kosten worden vergoed, hangt af van polis, dekking en oorzaak. Sommige polissen vergoeden opsporingskosten, andere niet. Controleer uw polisvoorwaarden en lees waterschade en verzekering.

De prijs wordt bepaald door de omvang van het pand, de toegankelijkheid van de leidingen, de omstandigheden tijdens de meting en het aantal methoden dat nodig is. U kunt vooraf een duidelijke prijsafspraak vragen, zie kosten van lekdetectie. Vraag een onderzoek aan of bel ons.

Onze lekdetectie combineert bouwkundige analyse, installatietechniek en praktijkervaring uit de aannemers- en dakdekkerswereld, aangevuld met schade-inzicht vanuit een waterschade taxateur.