Het principe: een gesloten systeem houdt zijn druk vast
Een volledig dichte leiding die is afgesloten, behoudt de druk waarmee ze is gevuld. Zit er ergens een lek, dan ontsnapt er langzaam medium en daalt de druk. Een manometer maakt die daling zichtbaar. Dat is het hele principe van de drukproef: zij beantwoordt de vraag “lekt dit leidingdeel, ja of nee?”.
Het medium kan water of lucht zijn. Bij een waterleiding wordt vaak met water of met lucht gewerkt; bij gas- of cv-installaties gelden eigen regels en aanpakken. Welk medium en welke druk geschikt zijn, hangt af van het leidingmateriaal, de leeftijd en de installatie. Dat bepaalt de specialist per situatie; wij noemen daar geen vaste getallen voor.
Een belangrijke kanttekening: temperatuur
Drukken veranderen mee met de temperatuur. Warmt een afgesloten leiding op door de zon of een naastgelegen cv-buis, dan stijgt de druk zonder dat er iets aan het lek verandert. Koelt ze af, dan daalt de druk zonder dat er een lek is. Een goede meting houdt hier rekening mee, bijvoorbeeld door langer te meten of de temperatuur te noteren.
Zakt de druk in uw installatie ongemerkt? Lees dan ook cv-druk zakt: wat is de oorzaak en bel ons voor een onderzoek.
Zo verloopt een drukproef
- Het leidingdeel afbakenen. De specialist bepaalt welk deel getest wordt en sluit het af met kranen of afdoppen, zodat de proef niet door aftakkingen wordt verstoord.
- Controle op losse delen. Apparaten, kranen en mengkranen die niet mee mogen worden losgekoppeld of afgesloten, zodat zij het resultaat niet beïnvloeden.
- Vullen en op druk brengen. De leiding wordt rustig gevuld en op de gekozen testdruk gebracht. Eventueel ingesloten lucht wordt verwijderd, want lucht maakt de uitkomst onbetrouwbaar.
- Stabiliseren. Even wachten tot temperatuur en druk tot rust komen.
- Meten gedurende een bepaalde tijd. De manometer wordt gevolgd. Een stabiele stand wijst op een dicht leidingdeel, een dalende stand op een lek.
- Verder afbakenen. Zakt de druk, dan wordt het leidingdeel verkleind en opnieuw getest. Zo wordt stap voor stap duidelijk in welk gedeelte het lek zit.
- Vastleggen. De testdruk, meettijd en uitkomst gaan in het rapport.
Dit verkleinen van het leidingdeel noemt men ook wel uitsluiten door afknijpen. Het is eenvoudig, maar vraagt een goede kennis van de installatie.
Voor welke situaties is een drukproef geschikt?
De drukproef is een van de meest toegepaste technieken om te bevestigen dat er een lek in een leiding zit. Typische toepassingen:
- Een verdenking dat de drinkwaterleiding lekt, zie lek opsporen in een waterleiding.
- Een verwarmingsinstallatie die steeds bijgevuld moet worden, zie lekkage opsporen bij de cv.
- Leidingen van vloerverwarming, nog voordat een dekvloer wordt gelegd of nadat er een klacht is.
- Een stijgend waterverbruik zonder zichtbare oorzaak, zie waterverbruik te hoog.
- Controle na een reparatie of verbouwing: is het leidingwerk werkelijk dicht?
Ook als u een leiding wilt laten controleren vóórdat u een vloer laat dichtmaken, is een drukproef een logische stap.
Wilt u zekerheid over uw leidingwerk? Bel ons of vraag een onderzoek aan.
Eerlijk over wat een drukproef niet kan
De drukproef is een betrouwbare ja-of-nee-test, maar geen zoekmethode. De belangrijkste beperkingen:
- Zij toont niet de exacte plek. Dat een leiding lekt is dan bewezen; waar, moet met een andere techniek worden bepaald.
- Zeer kleine lekken. Een zeer langzaam lek kan binnen de meettijd nauwelijks een drukdaling geven. Een langere meettijd of een gevoeligere methode is dan nodig.
- Ingesloten lucht en temperatuur. Beide kunnen schijnbare drukveranderingen geven. Zorgvuldig voorbereiden is dus essentieel.
- Het medium mag niet schaden. Oudere of kwetsbare leidingen verdragen niet zomaar elke testdruk. De specialist kiest voorzichtig en een te hoge druk wordt vermeden.
- Alleen leidingen die af te sluiten zijn. Een leidingdeel waarvan niet duidelijk is waar het begint en eindigt, is moeilijk te testen.
- Geen oplossing voor afvoeren of daken. Voor water dat van buiten of via een afvoer binnenkomt, zie rookproef en kleurstofmethode.
Daarom wordt de drukproef afhankelijk van de situatie meestal met andere methoden gecombineerd.
Combineren met andere technieken
De drukproef beantwoordt de vraag óf; andere technieken beantwoorden de vraag waar. Afhankelijk van de situatie bepaalt de specialist welke combinatie wordt ingezet:
- Drukproef en akoestisch onderzoek. Eerst vaststellen dat het deel lekt, daarna met akoestisch onderzoek luisteren waar.
- Drukproef en traceergas. Is het leidingdeel eenmaal aangewezen, dan kan traceergas de plek aan het oppervlak laten zien.
- Drukproef en warmtebeeld. Bij warme leidingen kan een warmtebeeldcamera de zone laten zien waar het lek zich uit.
- Drukproef en vochtmeting. Vochtdetectie toont waar de omgeving nat is geworden.
Een overzicht van alle methoden staat op lekkage opsporen.
Wat merkt u in huis en wat kunt u voorbereiden?
Een drukproef is stil en schoon, maar vraagt wel dat een deel van uw installatie tijdelijk buiten gebruik is. Water kan een tijd afgesloten zijn en bij een cv-installatie kan het nodig zijn de verwarming uit te zetten.
Voorbereiding
- Zorg dat de afsluiters, meterkast en de verdeler bereikbaar zijn.
- Noteer wanneer u de eerste klacht merkte: drukverlies, bijvullen, natte plek of hoger waterverbruik.
- Vertel of er recent werk aan de leidingen is gedaan.
- Maak een foto van de leidingen of de verdeler en stuur die via WhatsApp mee.
De duur van de proef hangt af van het type installatie en de gewenste nauwkeurigheid. Wij geven daarom geen vaste tijd; de specialist overlegt vooraf wat redelijk is.
Hoe de specialist kiest wat getest wordt
Een woning heeft zelden één leiding; meestal is het een net met aftakkingen naar keuken, badkamer, toilet en cv. Hoe de specialist dat net opdeelt, bepaalt hoe snel het lek wordt ingekaderd.
Eerst grof, dan fijn
Men begint meestal bij de grootste eenheid, bijvoorbeeld de gehele binnenleiding vanaf de watermeter. Is die dicht, dan ligt het probleem elders. Zakt de druk, dan worden zones afgesloten: eerst de ene helft van het huis, dan de andere, daarna een enkele verdieping of een enkele groep. Zo werkt men als een kluwen die steeds kleiner wordt, in plaats van overal te zoeken.
Wat helpt bij het kiezen
- Een plattegrond of foto's van het leidingwerk, of van een eerdere verbouwing.
- Het moment waarop u het probleem voor het eerst zag, bijvoorbeeld na het bijvullen of na een renovatie.
- De locatie van een natte plek, een geurtje of een verkleuring, zie vochtplek in een muur en lekkage in het plafond.
Hoe meer u kunt vertellen, hoe gerichter het onderzoek. Stuur gerust foto's via WhatsApp.
Een voorbeeld uit de praktijk
Stel, uw cv-ketel meldt regelmatig een te lage druk en u vult maandelijks bij. Er is nergens een natte plek te zien. Dat past bij een klein, verborgen lek of bij een defect onderdeel dat geen lek is.
- De specialist controleert eerst de zichtbare delen en het expansievat.
- Daarna wordt het leidingnet afgesloten en onder druk gevolgd. Zakt de druk niet, dan lijkt een lek in het leidingnet onwaarschijnlijk en wordt er verder gekeken.
- Zakt de druk wel, dan wordt het net in delen verkleind tot een stuk overblijft.
- Op dat stuk komt vervolgens een techniek die de plek aanwijst, bijvoorbeeld een warmtebeeldcamera.
Dit is een denkvoorbeeld en geen belofte van uitkomst: elke woning is anders. Wilt u dat de specialist meekijkt? Bel ons.
Rapport, verzekering en kosten
De drukproef levert meetbare gegevens op: testdruk, meettijd en uitkomst. Die gaan in het rapport, samen met de overige bevindingen. Zo'n document kan nuttig zijn bij een schadeclaim; zie het lekdetectierapport.
Een verzekeraar vraagt vaak om een objectieve vaststelling van oorzaak en locatie. Of kosten worden vergoed, hangt af van polis, dekking en oorzaak. Sommige polissen vergoeden opsporingskosten, andere niet. Controleer uw polisvoorwaarden en lees ook waterschade en verzekering.
De kosten worden bepaald door de omvang en toegankelijkheid van de installatie, het aantal leidingdelen dat getest moet worden en of andere technieken nodig zijn. U kunt vooraf een duidelijke prijsafspraak vragen. Meer achtergrond: kosten van lekdetectie. Wilt u verder? Vraag een onderzoek aan of bel ons.
Onze lekdetectie combineert bouwkundige analyse, installatietechniek en praktijkervaring uit de aannemers- en dakdekkerswereld, aangevuld met schade-inzicht vanuit een waterschade taxateur.
Verzekering en rapport
Bij een lekkage vraagt de verzekeraar vaak om een objectieve vaststelling van oorzaak en locatie. Na het onderzoek ontvangt u een rapport met bevindingen, foto’s en advies, dat u kunt gebruiken bij uw schadedossier, voor uw installateur of voor de VvE. Of de kosten worden vergoed hangt af van uw polis en de oorzaak van de schade: controleer altijd uw polisvoorwaarden. Lees meer over verzekering en vergoeding en wat er in het rapport staat.