Traceergas: een lek in een leiding opsporen met gas

Het principe: gas vindt de kleinste opening

Water laat zich lastig volgen. Het zakt weg, loopt langs balken en buizen en komt vaak ergens heel anders te voorschijn dan waar het lek zit. Gas doet dat anders. Een gas bestaat uit zeer kleine deeltjes die door een piepklein gaatje kunnen ontsnappen en vervolgens omhoog trekken, door spleten, voegen en poreuze afwerking, tot aan het oppervlak.

Bij lekdetectie wordt daarvoor doorgaans een mengsel gebruikt waarvan het grootste deel stikstof is, met een klein aandeel van een veel lichter gas. Dat lichte gas is niet giftig, heeft geen geur en is in deze verdunning doorgaans niet brandbaar. Omdat het zo licht is, stijgt het snel op. Aan het oppervlak kan een speciale gevoelige sensor, een soort elektronische snuffelaar, het gas herkennen, ook als de hoeveelheid minimaal is.

Waarom de leiding eerst leeg moet

Het gas moet de plek van het lek kunnen bereiken zonder dat water het in de weg zit. Daarom wordt het te onderzoeken leidingdeel afgesloten en leeggemaakt, waarna het gas erin wordt gebracht. Dat is een belangrijk verschil met een drukproef met water of de techniek van akoestisch onderzoek, waarbij de leiding juist gevuld blijft.

Wilt u weten of uw leiding zich voor deze methode leent? Bel ons of vraag een onderzoek aan.

Zo verloopt het onderzoek

De exacte volgorde hangt af van de installatie, maar in de kern ziet een traceergasonderzoek er zo uit:

1. Voorbereiding. De specialist bepaalt welk leidingdeel verdacht is, bijvoorbeeld op basis van uw verhaal, het watergebruik of een eerdere meting. Daarna wordt dat deel afgesloten.
2. Leegmaken. Het water wordt uit het leidingdeel verwijderd. Bij sommige installaties gebeurt dat met perslucht.
3. Gas inbrengen. Het gasmengsel gaat de leiding in. De specialist let daarbij op een rustige, gecontroleerde druk.
4. Het oppervlak afzoeken. Met de sensor wordt de vloer, wand of het plafond langzaam afgelopen, meestal langs het vermoedelijke leidingtracé.
5. Meetwaarden vergelijken. Waar de sensor een verhoogde waarde meet, wordt dichterbij en op meerdere punten gemeten. Zo ontstaat een beeld van waar de concentratie het hoogst is.
6. Bevestigen en vastleggen. De bevinding wordt waar nodig gecontroleerd met een andere methode en opgenomen in het rapport.

Daarna wordt de leiding weer gevuld. Of het lek ook daadwerkelijk wordt gerepareerd, is een aparte stap die u met de specialist en eventueel een installateur bespreekt.

Wat de sensor wel en niet vertelt

De sensor wijst op een plek waar gas het oppervlak bereikt. Die plek hoeft niet exact boven het lek te liggen, omdat het gas onderweg kan afbuigen. Daarom wordt met meerdere meetpunten gewerkt in plaats van op één piek te vertrouwen.

Wanneer traceergas wel geschikt is

Deze techniek komt vooral in aanmerking als het lek verborgen zit en u het niet wilt laten open breken om te zoeken. Voorbeelden:

• Leidingen onder een dekvloer of in een gestorte vloer, zie lek opsporen in een waterleiding.
• Een lek in de verwarmingsleidingen van vloerverwarming.
• Een vermoedelijke lekkage in een cv-installatie, zie lekkage opsporen bij de cv.
• Een stijgend waterverbruik zonder zichtbare oorzaak, zie waterverbruik te hoog.
• Een verborgen waterlek waarvan de natte plek niet bij de leiding hoeft te liggen, zie waterlek opsporen.

Het is een methode die goed past bij lekdetectie zonder onnodig hak- en breekwerk, omdat het onderzoek vanaf het oppervlak gebeurt.

Niet zeker of uw leidingwerk geschikt is? Stuur ons via WhatsApp een foto van de meterkast of de leidingen, dan denkt de specialist met u mee.

Beperkingen en wanneer iets anders beter is

Traceergas lost niet elk probleem op. Wees kritisch op iedere aanpak die geen grenzen noemt. Dit zijn de belangrijkste:

• De leiding moet af te sluiten en leeg te maken zijn. Is dat niet mogelijk, bijvoorbeeld in een groot complex met veel aftakkingen, dan is de methode lastig of kost ze veel voorbereiding.
• Het gas moet het oppervlak kunnen bereiken. Een gesloten, zeer dichte afwerking, bijvoorbeeld een dikke laag waterdichte coating of een aaneengesloten lagenpakket, kan het gas tegenhouden of ver laten afbuigen.
• Wind en ventilatie. Tocht kan het gas wegblazen voordat de sensor het ziet. Binnen is dat meestal beheersbaar, buiten minder.
• Verspreiding onder de vloer. Onder een vloer met een luchtspouw kan het gas zich eerst zijwaarts verplaatsen. De hoogste waarde ligt dan niet noodzakelijk boven het lek.
• Het lek moet in de gevulde leiding zitten. Komt het water uit een afvoer, een dak of een kozijn, dan is traceergas het verkeerde gereedschap. Kijk dan bij rookproef of kleurstofmethode.

Is traceergas in uw situatie niet de beste keuze, dan zegt de specialist dat eerlijk en stelt hij of zij een andere methode voor.

Combineren met andere technieken

Traceergas wordt zelden op zichzelf ingezet. Afhankelijk van de situatie bepaalt de specialist welke combinatie van technieken logisch is:

• Eerst de leiding vaststellen. Een drukproef toont of er überhaupt een lek in dat leidingdeel zit en welk deel dichtgedrukt kan worden.
• Eerst een zone afbakenen. Een warmtebeeldcamera of vochtmeting laat zien waar het nat is, waarna traceergas de precieze plek helpt bepalen.
• Naluisteren. Bij een leiding die onder druk blijft kan akoestisch onderzoek het lek bevestigen.

Een overzicht van alle methoden en hun onderlinge verband vindt u op lekkage opsporen.

Wat bepaalt of een traceergasonderzoek slaagt?

Het resultaat hangt van meer af dan van de apparatuur. Drie factoren spelen vrijwel altijd mee:

De grootte en de vorm van het lek

Een duidelijk gat laat veel gas door, een haarscheurtje of een slecht aangedraaide koppeling veel minder. Hoe kleiner de uitstroom, hoe meer de meting afhangt van geduld en een rustige omgeving.

De opbouw van de vloer of wand

Het gas zoekt de weg van de minste weerstand. Een losse zandcementvloer laat het sneller door dan een vloer met meerdere dichte lagen. De specialist houdt daar rekening mee bij het lezen van de meetwaarden en zegt het eerlijk als de constructie het resultaat onzeker maakt.

De ervaring van degene die meet

Het lezen van een gasmeting vraagt praktijkkennis: waar kan het gas langs gelopen zijn, welke waarde is een echte aanwijzing en welke komt door de omgeving? Daarom wordt traceergas bij ons altijd gezien als onderdeel van een afgewogen aanpak en niet als een knop waarmee u een uitslag krijgt. Heeft u vragen over uw situatie, neem dan contact op.

Wat merkt u in huis en wat moet u voorbereiden?

Het onderzoek is vooral stil en schoon. U merkt vooral dat het water tijdelijk wordt afgesloten, omdat het leidingdeel leeg moet. Dat kan betekenen dat u een tijd geen kraan, toilet of douche kunt gebruiken. Plan dat daarom samen met de specialist, zodat het u zo min mogelijk hindert.

Zo bereidt u zich voor

• Zorg dat de hoofdkraan en de aftakkingen bereikbaar zijn.
• Laat de vloer vrij van losse meubels waar de specialist langs moet lopen.
• Noteer wanneer u het verbruik of de vochtplek voor het eerst opmerkte.
• Lees uw watermeter af en noteer de stand, ook als de kranen dicht staan.

Heeft u het gevoel dat er constant water wegloopt? Bel ons, hoe langer een lek doorloopt, hoe meer schade er kan ontstaan.

Rapport, verzekering en kosten

Na afloop krijgt u een rapport met daarin de gemeten gebieden, de gebruikte methoden en de bevindingen. Dat rapport kan van pas komen bij een schademelding. Meer over de opbouw leest u bij het lekdetectierapport.

Vaak vraagt de verzekeraar om een objectieve vaststelling van oorzaak en locatie. Of de opsporingskosten worden vergoed, hangt af van uw polis, de dekking en de oorzaak: sommige polissen vergoeden ze, andere niet. Controleer uw polisvoorwaarden en lees onze uitleg over waterschade en verzekering.

Wat de prijs bepaalt: de omvang van de leidinginstallatie, de toegankelijkheid, de voorbereiding die nodig is en het aantal methoden dat wordt ingezet. U kunt vooraf een duidelijke prijsafspraak vragen, zie kosten van lekdetectie. Bel ons of vraag een onderzoek aan.

Onze lekdetectie combineert bouwkundige analyse, installatietechniek en praktijkervaring uit de aannemers- en dakdekkerswereld, aangevuld met schade-inzicht vanuit een waterschade taxateur.